Ruch bierny a aktywny rehabilitacja – czym się różnią i kiedy je stosować?
Każdy, kto przeszedł operację kolana, biodra czy barku, wcześniej czy później spotyka się z terminami „ruch bierny” i „ruch aktywny”. Choć brzmią podobnie, w praktyce oznaczają zupełnie różne podejścia do rehabilitacji.
Dlatego warto dokładnie zrozumieć, na czym polegają te dwa typy ćwiczeń, czym się od siebie różnią i – co najważniejsze – kiedy które z nich będzie najbardziej odpowiednie. Tylko wtedy proces leczenia ma szansę przebiegać skutecznie i bez komplikacji.
Czym jest ruch bierny?
Ruch bierny to taki, w którym staw porusza się bez zaangażowania mięśni osoby rehabilitowanej. Oznacza to, że ktoś lub coś porusza kończyną – może to być fizjoterapeuta, specjalistyczne urządzenie (np. Szyna CPM) albo nawet druga ręka pacjenta.
Ważne jest to, że pacjent nie napina mięśni – ruch wykonywany jest „za niego”.
Tego rodzaju terapia:
- pomaga zachować lub odzyskać zakres ruchu,
- zapobiega zrostom, przykurczom i sztywności stawu,
- poprawia krążenie i odżywienie tkanek,
- nie powoduje bólu spowodowanego napięciem mięśni.
Dlatego właśnie ruch bierny jest wykorzystywany najczęściej tuż po operacji, gdy staw nie może być jeszcze obciążany, ale trzeba go delikatnie uruchomić.
Na czym polega ruch aktywny?
W przeciwieństwie do biernego, ruch aktywny wymaga już zaangażowania mięśni. To pacjent samodzielnie zgina, prostuje lub unosi kończynę – oczywiście zgodnie z zaleceniami fizjoterapeuty.
Może to być proste ćwiczenie izometryczne, przysiady przy ścianie czy nawet wchodzenie po schodach – wszystko zależy od etapu leczenia.
Zaletą ćwiczeń aktywnych jest to, że:
- wzmacniają mięśnie,
- poprawiają koordynację,
- wspierają stabilizację stawu,
- umożliwiają powrót do naturalnego ruchu.
Z tego względu ruch aktywny jest niezbędny w późniejszych etapach rehabilitacji, kiedy staw jest już bardziej stabilny, a pacjent gotowy do większego wysiłku.
Ruch bierny a aktywny – rehabilitacja krok po kroku
W dobrze zaplanowanej rehabilitacji oba rodzaje ruchu powinny się uzupełniać, a nie wykluczać. Zazwyczaj wygląda to tak:
1️⃣ Pierwsze dni po zabiegu: stosuje się ruch bierny – np. przy pomocy Szyny CPM,
2️⃣ Kolejne tygodnie: wprowadza się ćwiczenia aktywne (izometryczne, funkcjonalne),
3️⃣ Faza końcowa: łączy się ruch aktywny z intensywnym treningiem siłowym i propriocepcją.
Dzięki takiemu podejściu pacjent nie tylko szybciej odzyskuje sprawność, ale także zmniejsza ryzyko powikłań, takich jak ból, sztywność czy osłabienie mięśni.
Kiedy stosować ruch bierny?
Najczęściej w następujących sytuacjach:
- po operacjach kolana, biodra lub barku,
- gdy występuje silny ból lub obrzęk,
- u pacjentów z przykurczami lub zrostami,
- w początkowej fazie rehabilitacji po endoprotezie,
- po urazach, gdy nie wolno jeszcze aktywnie obciążać stawu.
Ruch bierny – np. z użyciem Szyny CPM – umożliwia bezpieczny start rehabilitacji, nawet w warunkach domowych. Właśnie dlatego w reh24.pl udostępniamy szyny do wynajmu wraz z instruktażem i dostępem do wideoporadników.
A kiedy warto przejść na ćwiczenia aktywne?
Ruch aktywny wprowadza się wtedy, gdy:
- gojenie przebiega prawidłowo,
- ból i obrzęk są pod kontrolą,
- staw odzyskał choć częściowy zakres ruchu,
- pacjent jest w stanie kontrolować kończynę,
- można bezpiecznie rozpocząć ćwiczenia pod nadzorem fizjoterapeuty.
Pamiętaj, że każdy przypadek jest inny – dlatego zawsze warto skonsultować się ze specjalistą, który dobierze odpowiednie tempo i rodzaj terapii.
Ruch bierny a aktywny rehabilitacja nie powinna polegać na wyborze jednego z nich, lecz na mądrym połączeniu obu metod.
Dzięki temu można zapewnić bezpieczeństwo w pierwszym etapie leczenia i skuteczność w późniejszym.
Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o terapii ruchem biernym (np. z użyciem Szyny CPM), a także poznać nowoczesne metody wspomagające rehabilitację – przeszukaj naszą stronę lub skontaktuj się z nami bezpośrednio. Chętnie doradzimy Ci najlepsze rozwiązanie.
